Hartslagvariabiliteit per leeftijd

Wat er wel waar is

Er bestaat een echt verband: meet je grote groepen mensen door, dan ligt de gemiddelde hartslagvariabiliteit bij oudere leeftijdsgroepen lager dan bij jongere. Dat is een van de stabielste bevindingen in het onderzoek naar HRV en er is geen reden om eraan te twijfelen.

Het probleem zit in de vertaalslag van die vaststelling naar jou. Een gemiddelde over duizenden mensen zegt iets over de groep en vrijwel niets over één persoon in die groep. Binnen elke leeftijdsgroep zijn de onderlinge verschillen namelijk groter dan het verschil tussen de leeftijdsgroepen. Twee gezonde veertigers kunnen makkelijk drie keer zo ver uit elkaar liggen. Beiden zijn normaal.

Waarom de tabellen niet kloppen

Zoek op HRV en leeftijd en je vindt binnen twee klikken een keurige tabel met leeftijdsgroepen en bijbehorende waarden. Er zijn drie redenen om die niet te gebruiken als maatstaf.

1. De cijfers komen uit een selecte groep

De meeste van die tabellen zijn gebaseerd op de gebruikersbestanden van wearable-fabrikanten. Dat klinkt indrukwekkend, want het gaat om veel mensen, maar het zijn wel mensen die uit zichzelf een dure ring of band hebben gekocht om hun herstel te volgen. Die groep is gemiddeld sportiever, jonger en gezonder dan de Nederlandse bevolking. Hun gemiddelde is dus geen bevolkingsnorm.

2. De maten zijn niet uitwisselbaar

HRV kan op verschillende manieren berekend worden, en die uitkomsten staan niet op dezelfde schaal. Een tabel die niet vermeldt welke maat gebruikt is, en dat vermelden ze zelden, vergelijkt appels met peren. Jouw apparaat rekent misschien anders dan het apparaat waar die tabel op gebaseerd is.

3. Het meetmoment verschilt

Een waarde die tijdens de diepste slaap is gemeten, ligt ergens anders dan een steekproef overdag. Zonder te weten wanneer er gemeten is, betekent het getal in de tabel weinig. Meer hierover staat in ons artikel over wat hartslagvariabiliteit precies meet.

Waarom HRV met de jaren daalt

De daling die op groepsniveau wel zichtbaar is, heeft een begrijpelijke achtergrond. Hartslagvariabiliteit ontstaat doordat je autonome zenuwstelsel je hartslag voortdurend bijstuurt, vooral via de remmende, parasympathische tak. Bij het ouder worden neemt de gevoeligheid van dat regelsysteem geleidelijk af. Het hart reageert iets minder soepel op de signalen die het krijgt, en dat zie je terug als minder variatie tussen de slagen.

Belangrijk daarbij: dit gaat om een langzaam proces over decennia. Het is niet iets dat je in je grafiek van deze maand terugvindt. Zie je binnen enkele weken een duidelijke daling, dan is leeftijd niet de verklaring en moet je in het rijtje van gewone oorzaken van een lage HRV gaan zoeken.

Wat veel zwaarder weegt dan leeftijd

Als je je waarde wilt begrijpen, zijn dit de factoren die in de praktijk meer uitmaken dan het jaartal op je paspoort.

Kijk naar de rechterkolom. Alles waar je daadwerkelijk invloed op hebt, werkt op een tijdschaal van dagen tot maanden. Leeftijd staat onderaan en beweegt te langzaam om een verklaring te zijn voor wat je deze week ziet.

Je kunt op je vijftigste een hogere HRV meten dan op je dertigste. Niet omdat je jonger bent geworden, maar omdat je beter slaapt.

Hoe je het bij jezelf volgt

Als leeftijdstabellen niet werken, wat dan wel? Dit:

1. Bouw een nulpunt op. Twee tot vier weken meten met hetzelfde apparaat. Dat gemiddelde is jouw referentie.
2. Vergelijk alleen met jezelf. Niet met je collega, niet met een tabel, niet met een influencer die zijn scherm laat zien.
3. Kijk per seizoen, niet per dag. Wil je het effect van ouder worden echt volgen, dan vergelijk je je gemiddelde van dit najaar met dat van vorig najaar. Dat is de tijdschaal waarop veroudering zich afspeelt.
4. Herbouw je nulpunt na een wissel. Nieuw apparaat betekent nieuwe schaal, dus opnieuw beginnen.

Veelgestelde vragen

Daalt hartslagvariabiliteit met de leeftijd?

Gemiddeld genomen wel. Over grote groepen ligt de gemeten HRV bij oudere leeftijdsgroepen lager. Het is een gemiddelde over groepen en geen voorspelling voor één persoon: binnen elke leeftijdsgroep zijn de onderlinge verschillen groter dan het verschil tussen de groepen.

Wat is een goede HRV voor mijn leeftijd?

Die vraag heeft geen bruikbaar antwoord. Gemeten waarden lopen van onder de 20 tot boven de 200 milliseconden, met gezonde mensen over dat hele bereik. Je eigen gemiddelde over enkele weken is de enige zinvolle referentie.

Waarom kloppen de leeftijdstabellen online niet?

Ze komen meestal uit gebruikersbestanden van fabrikanten, en dat is een sportievere groep dan de bevolking. Daarbij rekenen apparaten met verschillende maten en meten ze op verschillende momenten, waardoor de getallen niet onderling vergelijkbaar zijn.

Kan mijn HRV op mijn vijftigste hoger zijn dan op mijn dertigste?

Ja. Leeftijd duwt het gemiddelde langzaam omlaag, maar leefstijl beweegt je waarde veel sterker. Beter slapen, minder drinken en meer bewegen kan ruimschoots opwegen tegen twintig jaar veroudering.

Hoe snel verandert HRV met de leeftijd?

Langzaam, over jaren. In je dagelijkse grafiek zie je het niet: dagruis en de effecten van slaap, alcohol en stress zijn vele malen groter. Een duidelijke daling binnen enkele weken heeft een andere oorzaak.

Dit artikel is algemene informatie over het lezen van je eigen meetgegevens en is geen medisch advies. BOD zet je training, je eten en je rust op één dag en beoordeelt je gezondheid niet. Heb je klachten, gebruik je medicatie of ben je zwanger, vraag het dan je huisarts.